Phân tích thị trường là một hoạt động vừa kích thích vừa có rủi ro. Nó có thể mang lại lợi nhuận hấp dẫn, nhưng cũng có thể mang lại rủi ro to lớn. Để đảm bảo rằng giao dịch trên thị trường thiên về khả năng thứ nhất hơn là khả năng thứ hai, một trong những bài học quan trọng nhất mà trader phải học là khi nào nên bắt đầu cắt lỗ.
Trong bài viết này, chúng ta sẽ thảo luận về tầm quan trọng của việc cắt lỗ để bảo vệ lợi nhuận mà bạn đã vất vả kiếm được. Bằng cách biết khi nào nên thoát lệnh, người tham gia thị trường có thể tránh được những quyết định mang tính cảm xúc và duy trì kỷ luật — điều này rất quan trọng để đạt được thành công bền vững trên thị trường.
◍ Nghệ thuật cắt lỗ
Ngay cả những trader dày dạn kinh nghiệm nhất cũng phải đối mặt với những khoản thua lỗ lớn trên thị trường. Tuy nhiên, điểm khác biệt giữa trader chuyên nghiệp và trader mới vào nghề chính là khả năng giữ cho các khoản thua lỗ ở mức nhỏ và ít xảy ra của người đi trước.
Học cách cắt lỗ thường có nghĩa là biết khi nào nên thoát lệnh. Thông thường, trader sẽ ở lại quá lâu trong một vị thế thua lỗ, ôm chặt lấy vị thế lỗ, không nỡ cắt lỗ kịp thời, hy vọng vận may sẽ xoay chuyển theo hướng có lợi cho mình, hoặc thoát lệnh quá sớm trên những vị thế đang có lãi.
Những trader thành công hiểu rằng chấp nhận thua lỗ là một phần của quá trình giao dịch, và thà lỗ ít bây giờ còn hơn phải chịu đựng khoản lỗ khổng lồ về sau.
Một số yếu tố ảnh hưởng đến quyết định của trader bao gồm cảm xúc, trình độ kinh nghiệm khác nhau, các sự kiện thị trường bất ngờ, v.v.
Tuy vậy, trước khi bước vào thị trường, mỗi trader nên hiểu một số nguyên tắc đã được thiết lập.
Ví dụ, trader mở mỗi lệnh đều nhằm mục đích sinh lời. Nhưng họ nên biết rằng không phải lần nào cũng kiếm được tiền. Đôi khi, cách khôn ngoan nhất là thừa nhận quyết định giao dịch sai lầm của mình và thoát lệnh trước khi phải chịu thêm thua lỗ.
Điều quan trọng nhất là, về dài hạn, trader càng sớm chấp nhận thua lỗ thì sẽ giữ được nhiều vốn tài khoản hơn. Sinh lời bền vững và bảo vệ danh mục đầu tư quan trọng như nhau. Nói cách khác, có một chiến lược giao dịch được xác định rõ ràng nghĩa là vừa chuẩn bị cho thành công, vừa giảm thiểu rủi ro thua lỗ lớn.
◍ Lý do không cắt lỗ
Trader không cắt lỗ vì nhiều lý do khác nhau. Một trong số đó là gắn bó quá mức về mặt cảm xúc với một lệnh giao dịch. Đôi khi, trader có thể cảm thấy mình đã đầu tư quá nhiều thời gian, công sức và tiền bạc vào một lệnh, nên rất khó chấp nhận rằng mình đã đưa ra quyết định sai và cũng khó chịu đựng khoản lỗ ban đầu.
Nhưng không kiểm soát được cảm xúc trong giao dịch rất dễ khiến phán đoán bị nhiễu loạn, dẫn đến những quyết định bốc đồng, và cuối cùng có thể dẫn đến thua lỗ lớn.
Một lý do phổ biến khác khiến trader không cắt lỗ là "nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội" (FOMO). Ví dụ, những trader thiếu kinh nghiệm thường giữ một lệnh thua lỗ với hy vọng cuối cùng thị trường sẽ xoay chuyển theo hướng có lợi và họ có thể sinh lời. Giống như giao dịch theo cảm xúc, FOMO cũng có thể dẫn đến những quyết định thiếu lý trí và gây tổn hại đến danh mục đầu tư của trader.
◍ Rủi ro khi không cắt lỗ
Không giới hạn thua lỗ từ sớm sẽ dẫn đến "hiệu ứng quả cầu tuyết", khi khoản lỗ dần dần phình to về sau.
Một trong những khác biệt lớn nhất giữa trader dày dạn kinh nghiệm và trader mới vào nghề là người đi trước biết khi nào nên chấp nhận thất bại, khi nào nên kiên trì với cách làm của mình, không chịu cúi đầu nhận thua.
Một rủi ro khác của việc không cắt lỗ từ sớm là đôi khi trader có thể nạp thêm tiền để bù đắp khoản lỗ của mình. Điều này có thể dẫn đến một vòng luẩn quẩn, khi trader liên tục nạp thêm tiền vào giao dịch với hy vọng thu hồi vốn, nhưng trước khi họ nhận ra, danh mục đầu tư đã bị xóa sạch, và đến lúc đó niềm tin cũng hoàn toàn sụp đổ.
◍ Cách cắt lỗ - Biết khi nào nên thoát lệnh
Như đã đề cập ở trên, cắt lỗ trong giao dịch về cơ bản có nghĩa là biết khi nào nên thoát lệnh (khi nào nên dừng giao dịch và kết thúc một ngày giao dịch). Đây là một trong những điều cơ bản mà mỗi trader phải học để tránh sụt giảm lớn.
Trader chuyên nghiệp sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để giúp họ xác định khi nào nên thoát lệnh, nhưng tất cả đều có chiến lược thoát lệnh rõ ràng để cắt lỗ khi cần thiết. Nói cách khác, trader nên xác định điểm thoát lệnh trước khi vào lệnh và kiên trì với nó, không để cảm xúc hay yếu tố bên ngoài ảnh hưởng. Điều này giúp tránh những quyết định bốc đồng dựa trên nhiễu thị trường hoặc cảm xúc.
Ngoài ra, trader nên điều chỉnh điểm thoát lệnh theo điều kiện thị trường. Ví dụ, nếu trader có quan điểm lạc quan về triển vọng dài hạn của một tài sản, họ có thể chọn điều chỉnh điểm thoát lệnh để có được lợi nhuận tiềm năng lớn hơn. Tương tự, nếu điều kiện thị trường thay đổi, họ nên sẵn sàng thoát lệnh sớm để hạn chế sụt giảm tiềm năng.
Biết khi nào nên thoát lệnh là một kỹ năng quan trọng của trader, giúp hạn chế thua lỗ tiềm năng và nâng cao hiệu suất giao dịch tổng thể. Trader có thể sử dụng một số phương pháp để xác định khi nào nên thoát lệnh. Bằng cách học các kỹ thuật được giới thiệu dưới đây, trader có thể tạo điều kiện thuận lợi cho mình, đưa ra quyết định sáng suốt và đóng các vị thế giao dịch bất lợi vào đúng thời điểm.
◍ Lệnh cắt lỗ
Lệnh cắt lỗ là một loại lệnh đóng giao dịch khi đạt đến mức giá được chỉ định. Đây là một trong những công cụ hiệu quả nhất và được sử dụng phổ biến nhất để hạn chế thua lỗ và loại bỏ cảm xúc khỏi quyết định giao dịch.
Ví dụ, trader có thể đặt lệnh cắt lỗ 2% bên dưới giá vào lệnh của một giao dịch dài hạn. Phương pháp này được gọi là "quy tắc 2%", ngăn trader mạo hiểm hơn 2% vốn chủ sở hữu tài khoản trong một lệnh giao dịch duy nhất. Ví dụ, nếu tài khoản của bạn hiện có giá trị 10.000 USD (khoảng 250 triệu VND), và bạn chọn cắt lỗ theo quản lý rủi ro 2%, điều đó có nghĩa là bạn chọn mạo hiểm không quá 200 USD (khoảng 5 triệu VND) cho một lệnh giao dịch cụ thể.
◍ Sử dụng công cụ phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật
Phân tích kỹ thuật là một bộ môn giao dịch dựa vào biểu đồ và chỉ báo để nhận diện xu hướng và hành vi giá. Trader có thể sử dụng phân tích kỹ thuật để xác định các vùng hỗ trợ và kháng cự tiềm năng, và dùng những mức này làm điểm thoát lệnh. Ví dụ, nếu trader nhận diện được một mức kháng cự quan trọng, họ có thể đóng vị thế nếu giá không thể phá vỡ mức này.
Tương tự, một số trader sử dụng phân tích cơ bản để xác định khi nào nên thoát lệnh. Mục đích chính của phân tích cơ bản là đánh giá giá trị của một tài sản bằng cách xem xét dữ liệu kinh tế và tài chính. Tuy nhiên, trader cũng có thể sử dụng thông tin này để xác định khi nào nên vào hoặc thoát lệnh. Ví dụ, nếu một công ty báo cáo thu nhập quý đáng thất vọng, trader có thể khôn ngoan đóng vị thế cổ phiếu của công ty đó để hạn chế thua lỗ tiềm năng.
◍ Xây dựng chiến lược rõ ràng và kiên trì thực hiện
Không có trader thành công nào làm tốt mà không có một chiến lược giao dịch phù hợp.
Có chiến lược rõ ràng nghĩa là biết bạn muốn đạt được điều gì và lập kế hoạch để đạt được mục tiêu đó. Đó là lý do tại sao mọi chiến lược tử tế đều bao gồm một kế hoạch phác thảo điểm vào và điểm thoát lệnh, lượng vốn mà trader sẵn sàng chấp nhận rủi ro và mục tiêu lợi nhuận của họ. Điều này cũng cho phép trader đưa ra quyết định lý trí, tránh những hành động liều lĩnh có thể dẫn đến thua lỗ.
Tuy nhiên, có một chiến lược giao dịch chỉ là một phần của phương trình. Quan trọng hơn là kỷ luật, học cách kiên trì thực hiện chiến lược của bạn.
◍ Áp dụng các biện pháp kiểm soát quản lý rủi ro phù hợp
Cắt lỗ có nghĩa là đánh giá và chuẩn bị đối phó với những biến động thị trường tiềm ẩn. Để làm được điều này, trader sử dụng một bộ biện pháp kiểm soát quản lý rủi ro có thể giúp họ giảm thiểu hoặc loại bỏ những mối đe dọa này.
Mỗi lệnh giao dịch đều đi kèm với rủi ro cố hữu của nó, đó là lý do tại sao việc xác định lượng vốn bạn sẵn sàng chấp nhận rủi ro trước khi vào lệnh là vô cùng quan trọng. Bằng cách áp dụng các biện pháp kiểm soát quản lý rủi ro phù hợp, trader có thể hạn chế thua lỗ, bảo vệ vốn của mình — điều này rất quan trọng để đạt được thành công lâu dài trong giao dịch.
Một quy tắc kinh nghiệm là chấp nhận rủi ro từ 1% đến 2% giá trị tài khoản trong một lệnh giao dịch duy nhất, đồng thời không bao giờ vượt quá 5% giá trị của tất cả các vị thế vào bất kỳ thời điểm nào.
◍ Backtest
Backtest là việc kiểm tra thử một chiến lược giao dịch trên giấy bằng dữ liệu lịch sử để xác định hiệu suất và độ chính xác của nó. Đây là phương pháp phổ biến mà trader sử dụng để so sánh tính khả thi và hiệu quả của các chiến lược giao dịch khác nhau, cho phép họ thực hiện những điều chỉnh cần thiết để phát triển và áp dụng kế hoạch giao dịch thành công nhất.
Nhiều trader coi backtest là một bước quan trọng trong việc phát triển chiến lược giao dịch, vì nó cho phép họ nhận diện những điểm yếu tiềm ẩn và lĩnh vực cần cải thiện. Hai thành phần chính được phân tích trong quá trình backtest bao gồm khả năng sinh lời tổng thể và mức độ rủi ro được chấp nhận.
Bằng cách kiểm tra một chiến lược bằng dữ liệu lịch sử, trader có thể hiểu được chiến lược đó hoạt động như thế nào trong các điều kiện thị trường khác nhau và xác định liệu nó có sinh lời hay không. Ý tưởng cơ bản là nếu một chiến lược giao dịch hoạt động kém trong quá khứ, thì rất có thể nó cũng sẽ không hoạt động tốt trong tương lai.
◍ Kết luận
Cắt lỗ là một kỹ năng quan trọng mà mọi trader nên học. Không thể hoàn toàn tránh thua lỗ trong giao dịch, nhưng những người tham gia thị trường thành công sử dụng các phương pháp và chiến lược cụ thể để giảm thiểu thua lỗ.
Bằng cách biết khi nào nên thoát lệnh, trader có thể tránh được những quyết định mang tính cảm xúc và duy trì kỷ luật — điều này rất quan trọng để đạt được thành công trên thị trường. Trader nên có một chiến lược rõ ràng và kiên trì thực hiện, áp dụng các biện pháp kiểm soát quản lý rủi ro phù hợp, và backtest chiến lược của mình để đảm bảo họ có những điều kiện thuận lợi để sinh lời dài hạn.