Nhắc đến giao dịch, chúng ta không thể không đề cập đến biến động của thị trường.
Biến động là biến số đo lường tốc độ thay đổi giá của tài sản giao dịch. Nếu giá tài sản thay đổi mạnh trong thời gian ngắn, chúng ta nói tài sản đó có biến động cao.
Ken Fisher – nhà quản lý quỹ huyền thoại Phố Wall, tỷ phú trader nhiều năm nằm trong bảng xếp hạng tỷ phú Forbes – cho biết: muốn kiếm tiền trên thị trường giao dịch, phải dựa vào "biến động". Bạn càng theo đuổi tăng trưởng, càng phải dự đoán biến động sẽ lớn hơn.
Biến động được định nghĩa là "một thước đo thống kê về mức độ phân tán lợi nhuận của một chứng khoán nhất định", hay nói theo cách bình dân, đó là kỳ vọng của thị trường về hướng đi tương lai của giá tài sản. "Tương lai" là từ khóa ở đây. Khi nghe câu này, bóng đèn trong đầu bạn nên bật sáng.
So với bản thân giá, biến động dễ dự đoán hơn. Nếu chuyển trọng tâm từ việc cố gắng dự đoán hướng đi của giá tài sản sang dự đoán biến động của tài sản, bạn có thể đạt lợi nhuận đều đặn và chắc chắn hơn.
Vì vậy, giao dịch biến động là một cách giao dịch tận dụng những thay đổi nhanh chóng của thị trường. Trader thường sử dụng sáu chỉ báo biến động để ứng phó với biến động thị trường, nhằm thuận theo xu hướng khi giao dịch. Dưới đây chúng ta cùng tìm hiểu sáu chỉ báo biến động này.
❍ Chỉ báo biến động là gì?
Chỉ báo biến động là một công cụ kỹ thuật giúp trader và nhà phân tích đo lường, hiểu mức độ biến động của một cổ phiếu cụ thể hoặc toàn bộ thị trường trong một giai đoạn nhất định. Khi chọn cổ phiếu, trader thường phân tích biến động lịch sử hoặc biến động ngầm định của nó để xác định rủi ro liên quan.
Hiểu các chỉ báo biến động khác nhau và cách sử dụng chúng rất quan trọng, điều này quyết định liệu bạn có thể đưa ra quyết định giao dịch sáng suốt hơn hay không.
Biến động thường được chia thành hai loại:
1. Biến động thấp: giá trị tài sản (chứng khoán, hàng hóa, v.v.) không dao động mạnh, xu hướng tương đối ổn định
2. Biến động cao: giá trị tài sản (chứng khoán, hàng hóa, v.v.) có thể thay đổi mạnh theo bất kỳ hướng nào trong thời gian ngắn
Các điều kiện thị trường khác nhau cần chiến lược khác nhau. Giai đoạn biến động thấp có thể phù hợp với một số giao dịch nhịp độ chậm, trong khi giai đoạn biến động cao phù hợp hơn với chiến lược breakout và lướt sóng siêu ngắn.
❍ Sáu chỉ báo biến động thường dùng
1. Dải Bollinger
Dải Bollinger (Bollinger Bands) là một chỉ báo kỹ thuật quan trọng, gồm các dải trên và dưới của đường trung bình động đơn giản (SMA). Hai dải hai bên cách đường trung bình đơn giản hai độ lệch chuẩn, có thể dùng để nhận diện vùng hỗ trợ và kháng cự của kênh.
Đối với trader, rất cần thiết hiểu ý nghĩa của các dải khác nhau và những thông tin có thể đọc được từ đó.
2. ATR – Biên độ thực trung bình
Chỉ báo Biên độ thực trung bình (ATR) có thể dùng để theo dõi biến động trong một khoảng thời gian nhất định. Tùy theo mức biến động của giá tài sản, chỉ báo sẽ di chuyển lên hoặc xuống; giá trị ATR càng cao cho thấy biến động thị trường càng lớn, giá trị ATR càng thấp cho thấy biến động thị trường càng nhỏ.
Để tính Biên độ thực trung bình, trước tiên cần tính biên độ thực. Bạn cần lấy kết quả lớn nhất trong ba công thức sau:
1. Giá cao nhất hiện tại trừ giá đóng cửa lần trước
2. Giá thấp nhất hiện tại trừ giá đóng cửa lần trước
3. Giá cao nhất hiện tại trừ giá thấp nhất hiện tại
Tính lặp lại trong một khoảng thời gian nhất định, bạn sẽ có được chuỗi giá trị trung bình động của biên độ thực.
3. VIX – Chỉ số biến động
VIX là chỉ số biến động thời gian thực do Sở giao dịch quyền chọn Chicago (CBOE) tạo ra. Chỉ báo này là chuẩn mực đầu tiên đo lường biến động kỳ vọng của thị trường. Tuy nhiên, vì đây là chỉ báo hướng tới tương lai, nó chỉ có thể hiển thị biến động ngầm định của chỉ số S&P 500 (SPX) trong 30 ngày tới.
Chỉ số VIX là chỉ báo phần trăm dựa trên định giá quyền chọn của chỉ số SPX. Nếu VIX tăng, chỉ số S&P 500 rất có thể sẽ giảm, còn VIX giảm cho thấy chỉ số có thể duy trì ổn định.
Để tính VIX, bạn cần sử dụng công thức toán học cực kỳ phức tạp, nhưng bản thân việc giao dịch chỉ số này không cần hiểu các công thức đó.
4. Chỉ báo Kênh Keltner
Chỉ báo Kênh Keltner (Keltner Channel) nhằm tìm vùng biến động giá của tài sản, là chỉ báo kỹ thuật dựa trên biến động, tương tự Dải Bollinger, chỉ khác là nó dùng đường trung bình động lũy thừa làm giá trị trung bình và biên độ thực trung bình làm dải trên/dưới.
Chỉ báo Keltner sử dụng ba đường độc lập để đánh giá biến động tài sản dựa trên biến động giá và mức hỗ trợ hoặc kháng cự. Nếu giá đóng cửa của tài sản cao hơn dải trên (đại diện kháng cự) hoặc thấp hơn dải dưới (đại diện hỗ trợ), có thể cho thấy xu hướng sắp thay đổi hoặc tốc độ thay đổi tăng lên.
5. Chỉ báo Kênh Donchian
Chỉ báo Kênh Donchian (Donchian Channel) giúp trader phát hiện các breakout và điều chỉnh tiềm năng. Chỉ báo này thể hiện rõ ràng thông tin của kênh cho trader và giúp họ nhanh chóng hành động theo xu hướng dự đoán.
Ở đây xin nhắc thêm, Kênh Donchian là bộ chỉ báo giao dịch do "cha đẻ của giao dịch xu hướng", trader hợp đồng tương lai chuyên nghiệp Richard Donchian tạo ra vào giữa thế kỷ 20, để giúp ông quan sát xu hướng hợp đồng tương lai.
6. Chỉ báo biến động Chaikin
Chỉ báo biến động Chaikin (còn gọi là "Chỉ báo dòng tiền Chaikin") có thể hiển thị chênh lệch giữa hai đường trung bình động của đường phân phối tích lũy có trọng số khối lượng. Bằng cách so sánh khoảng cách giữa giá cao nhất và giá thấp nhất của chứng khoán, đo độ rộng giữa hai mức giá này để đo biến động. Chỉ báo biến động này tăng trong thời gian ngắn có thể cho thấy thị trường sắp tạo đáy. Còn chỉ báo giảm trong thời gian dài có thể báo hiệu thị trường sắp tạo đỉnh. Chỉ báo Chaikin nên được sử dụng cùng với hệ thống đường trung bình động hoặc dải giá.
Cách tính biến động Chaikin:
Giá trị trung bình cao-thấp = EMA của (giá cao nhất – giá thấp nhất)
Biến động = [(Giá trị trung bình cao-thấp – Giá trị trung bình cao-thấp n chu kỳ trước) / Giá trị trung bình cao-thấp n chu kỳ trước] x 100
"Chỉ báo dòng tiền Chaikin" được phát triển bởi bậc thầy giao dịch Marc Chaikin, người thầy của ông là nhà đầu tư thành công nhất thế giới. Dòng tiền Chaikin được coi là chỉ báo khối lượng tốt nhất và kinh điển nhất vì nó có thể đo lường sự tích lũy-phân phối giữa khối lượng giao dịch của tổ chức. Trong một đợt phục hồi điển hình, chỉ báo khối lượng Chaikin nên cao hơn đường zero. Ngược lại, khi bán tháo, chỉ báo khối lượng Chaikin nên thấp hơn đường zero.
Tổng kết
Nói một cách thẳng thắn nhất, biến động thực chất là đo lường mức độ giá dao động lên xuống trong một khoảng thời gian nhất định. Với tài sản có biến động lớn, phạm vi biến động giá rất rộng. Với tài sản có biến động nhỏ, giá ổn định hơn.
Đối với trader, biến động có lợi có hại, nó tạo cơ hội cho lợi nhuận cao, nhưng đồng thời, biến động cũng làm tăng thua lỗ.