Арилжаачин хүн бүр гүйцэтгэл (арилжааны үр дүн) чухал гэдгийг мэддэг ч гүйцэтгэл хэрхэн бүрддэгийг та мэдэх үү? Бид гүйцэтгэлийг хэрхэн харах ёстой вэ?
Арилжаанд тоо томшгүй олон сонголт, хасалт байдаг. Жишээ нь арилжааны хугацаа (өдрийн график, 1 цагийн график, 5 минутын график), арилжааны хэв маяг (чиг хандлага, свинг, өдрийн арилжаа), арилжааны сонголт (зүүн талын арилжаа, баруун талын арилжаа) гэх мэт. Сонголт бүр буруу эсвэл зөв гэж байхгүй, бүгд амжилтанд хүрэх боломжтой ч параметр бүр эцсийн гүйцэтгэлд нөлөөлнө.
“Арилжааны пирамид” тансаг байдлаар гарч ирэв
Нарийн төвөгтэй, хуурамч өөрчлөгддөг санхүүгийн зах зээлд хачин жигтэй, олон мянган төрлийн арилжааны стратеги байх нь гарцаагүй. Олон хүн эхэндээ нэг стратегид гүн татагдаж, хэсэг хугацаанд арилжаалсны дараа бэрхшээлтэй тулгарч, гаднаас илүү хүчтэй, илүү төгс мэт санагдах стратегийг хайж эхэлдэг. Энэ нь сэтгэл зүйн тайвшрал байж болох юм, эсвэл зүгээр л шинэ стратегийн хүсэл тэмүүлэл байж болно. Гэхдээ сайн стратеги ч хана мөргөх үетэй байж болно, муу стратеги ч богино хугацаанд дэлбэрэх үетэй байдаг. Хэрэв нэг стратегийг хангалттай удаан хэрэгжүүлэхгүй бол сайн стратеги хана мөргөж байна уу, эсвэл муу стратеги дэлбэрч байна уу гэдгийг яаж мэдэх вэ?
Хүн бүр өөрийн арилжааны сонголтод үндэслэн стратеги сонгох боломжтой, энэ нь асуудалгүй. Арилжааны эхний үед туршилт хийх нь арилжаачинд өөрт тохирох хэв маягийг олохын тулд стратеги солихыг зөвшөөрдөг. Гэхдээ арилжааны дунд үе рүү орсон бол өөртөө юу таалагддагийг тодорхой мэдэж, түүндээ үндэслэх хэрэгтэй.
Гэхдээ стратеги юу ч байсан, эцэстээ бүгд нэг л үндсэн зарчмаас гаждаггүй. “Аюулгүй байдал”, “Хүлээлт” болон “Гүйцэтгэл” гэсэн гурван гол цөм нь “Арилжааны пирамид”-ыг бүрдүүлдэг.
Арилжааны пирамидын дамжуулж буй арилжааны мөн чанар
Арилжааны пирамидын гурван гол цөм “Аюулгүй байдал”, “Хүлээлт” болон “Гүйцэтгэл” нь тус бүр тодорхой томьёотой. Томьёон дахь дөрвөн элемент болох ялалтын хувь, ашиг-алдагдлын харьцаа, нэг арилжаанд хүлээх эрсдэл болон арилжааны давтамж нь чиг хандлагад нийцэх, үр дүнтэй stop loss, take profit, хөрөнгийн менежмент болон арилжааны боломжийг удирдахтай тус тус холбогддог.
Элемент бүр арилжааны үр дүнд гинжин хэлхээ мэт холбогдож, хоорондоо сонголт, хасалтын асуудал гардаг. Гэхдээ энэ удаагийн агуулгын хамгийн чухал зүйл бол эдгээр дөрвөн элементээр өөрийн арилжааны стратегийг шалгаж, чиг хандлага, stop loss, take profit, хөрөнгийн менежмент болон арилжааны давтамжийг зөв харж, арилжааны системээ сайжруулахад ашиглахыг хүсч байна.
Бидний зорилго бол арилжаа бүрээ тодорхой давуу талтай болгож, урт хугацаанд давтан хэрэгжүүлснээр хуримтлагдсан давуу талаа тогтвортой ашиг болгон хувиргаж, хөрөнгөө цасан бөмбөг мэт арилжааны замд улам томруулах юм!
◎ Аюулгүй байдал = Нэг арилжааны эрсдэл x Ялалтын хувь
Нэгдүгээрт, арилжаа тогтвортой байхын тулд хамгийн чухал суурь нь хөрөнгийн “аюулгүй байдлыг” хангах явдал юм. Аюулгүй байдалгүйгээр ямар ашгийн тухай ярих вэ?
Бидэнд шөнөдөө баяжих биш, урт хугацааны тогтвортой баялгийн өсөлт хэрэгтэй.
Тиймээс арилжаанд хамгийн тэргүүнд тавих зүйл бол өөрийн стратегид данс шатаах эрсдэл байгаа эсэхийг шалгах бөгөөд данс шатаах магадлалаа заавал тэг болгох ёстой!
Яаж хийх вэ? Маш энгийн. Одооноос эхлэн бэктестийн өгөгдөл болон бодит арилжааны үр дүнг хичээнгүйлэн цуглуул. Бидэнд хэрэгтэй параметр ердөө 3:
1. Нийт ялалтын хувь
2. Нэг арилжааны эрсдэл нийт хөрөнгөд эзлэх хувь (арилжаа бүрийн stop loss дүн нийт хөрөнгийн хэдэн хувь вэ)
3. Аюулгүй байдлын хязгаар (үлдсэн хөрөнгийн хэмжээ, үүнээс доош орвол данс шатна)
Нэг арилжааны эрсдэлийн тухайд зарим хүн арилжаа бүрт stop loss-ийн хувь өөр өөр байдаг. Бид хамгийн их хувийг авч тооцоолно. Учир нь бид аюулгүй байдлыг тооцоолж байгаа тул хамгийн муу нөхцөл байдлыг ажиглах нь зүйн хэрэг. Гэхдээ би арилжааны салбарт нэг арилжааны эрсдэлийг (stop loss-ийн хувь) аль болох тогтмол байлгахыг хүсч байна. Нэг талаас энэ нь өөртөө итгэлтэй гэж бодсон арилжааны боломжид субъектив байдлаар байр сууриа дур мэдэн нэмэхээс зайлсхийхэд тусалж, өгөгдлийг илүү объектив болгоно.
Жишээ тайлбар
Миний арилжааны өгөгдөл дараах байдалтай байна:
1. Нийт ялалтын хувь 80%, ялагдлын хувь 20% болно
2. Нэг арилжааны эрсдэл 30%, арилжаа бүрт нийт хөрөнгийн 30%-ийг алдана
3. Аюулгүй байдлын хязгаар 20%, нийт хөрөнгийн 80% алдвал данс шатсан гэж үзнэ
Тооцоолох арга:
1. Алдагдал бүрийн дараа 70% хөрөнгө үлдэнэ. 5 удаа дараалан алдвал 17%-иас доош үлдэж, аюулгүй байдлын хязгаар 20%-иас доош орж, данс шатна!
2. 5 удаа дараалан алдах магадлалыг тооцоолбол 20%-ийн 5 зэрэглэл буюу 0.03% болно. Бага мэт санагдаж болох ч сугалаанд хожих магадлал үүнээс ч бага байхад хүмүүс хождог. 0.03% данс шатах эрсдэл хэт өндөр тул аюулгүй байдлын стандартад нийцэхгүй. Тиймээс нэг арилжааны эрсдэлийг бууруулах нь дээр.
Нэмэлт: Дээрх 2-р цэгийн тооцоо нь эрсдэлийг үнэндээ дутуу үнэлсэн. Учир нь “дараалан алдаагүй ч нэг хожоод гурав алдах, нэг хожоод хоёр алдах” гэх мэт нөхцөл байдлыг тооцоогүй. Гэхдээ ашиг-алдагдлын харьцааны асуудлыг нэмж бодох шаардлагатай тул хэт төвөгтэй. Тиймээс эхлээд дараалан алдах нөхцөл байдлыг л авч үзье. Гэхдээ данс шатах эрсдэлийн стандартыг илүү чанга болгох хэрэгтэй. Тиймээс миний данс шатах эрсдэлийг 0 гэж үзэх стандарт нь дор хаяж 0.000000001% (аравтын бутархайн дараах 9-р орон) байх ёстой бөгөөд сугалаанд хожих магадлалаас ч бага байх ёстой.
Хэрэв би нэг арилжааны эрсдэлийг 5% болгож бууруулсан бол үр дүн ямар байх байсан бэ?
Тооцоолох арга:
1. Алдагдал бүрийн дараа 95% хөрөнгө үлдэнэ. 32 удаа дараалан алдвал л 20% аюулгүй байдлын хязгаараас доош орно!
2. 32 удаа дараалан алдах магадлал нь 20%-ийн 32 зэрэглэл бөгөөд тооцоолбол аравтын бутархайн дараах 21-р орноос эхлэн тоо гарна. Энэ данс шатах эрсдэл нь хоёр удаа дараалан сугалаанд хожих магадлалаас ч бага! Энэ бол шалгуурт нийцсэн арилжааны стратеги бөгөөд пирамидын суурь болох “Аюулгүй байдал”-ын шаардлагыг хангаж байна.
Дасгал даалгавар
Миний арилжааны өгөгдөл дараах байдалтай байна:
◉ Нийт ялалтын хувь 40%, ялагдлын хувь 60% болно
◉ Нэг арилжааны эрсдэл 2%, арилжаа бүрт нийт хөрөнгийн 2%-ийг алдана
◉ Аюулгүй байдлын хязгаар 50%, нийт хөрөнгийн 50% алдвал данс шатсан гэж үзнэ
1. Хэдэн удаа дараалан алдвал аюулгүй байдлын хязгаараас доош орох вэ?
2. Данс шатах магадлал хэд вэ?
3. Арилжааны пирамидын “Аюулгүй байдал”-ын шаардлагыг хангаж байна уу?
(Хариулт нийтлэлийн төгсгөлд)
Тодруулах нэг зүйл бол аюулгүй байдлын хязгаарыг бид өөрсдөө тохируулах боломжтой. Данс шатах эрсдэл нь бүх данс үгүй болж, тэг болохыг л хэлэх албагүй. Яг л брокер тодорхой хязгаараас хэтэрсний дараа маржин нөхөхийг шаарддагтай адил. Ингэснээр хөрөнгийн ашиглалт илүү аюулгүй болно.
Хэрэв би арилжаа эсвэл хөрөнгө оруулалтын нийт хөрөнгийн хамгийн их тэвчих алдагдлын хэмжээг 80% гэж үзвэл аюулгүй байдлын хязгаарыг 20% гэж тохируулна. Хэрэв миний арилжаалж буй хөрөнгө нь илүүдэл хөрөнгө бол аюулгүй байдлын хязгаар 0% байж болно, дуусах хүртэл алдана. Энэ аюулгүй байдлын хязгаарыг системийн stop loss гэж ч хэлж болно. Энэ стратегийн системийн stop loss-оос хэтэрсний дараа бид амрах, стратеги солих эсвэл өөр зам руу шилжих талаар бодох хэрэгтэй.
Дүгнэлт
Энэ нийтлэлд эхлээд арилжааны пирамидын “Аюулгүй байдал”-ыг авч үзэж, өөрийн стратегийн арилжааны эрсдэлийн талаар үндсэн ойлголт, энгийн тоон үнэлгээний аргыг танилцууллаа.
“Аюулгүй байдал”-ын тухайд нэг арилжааны эрсдэл стратегид үзүүлэх нөлөө нь ялалтын хувиас хамаагүй их. Учир нь ялалтын хувь чухал биш гэсэн үг биш, харин ялалтын хувийг шууд хянах боломжгүй бөгөөд зах зээлийн өөрчлөлтөөс хамаарч хэлбэлздэг. Бидний хянах боломжтой зүйл бол арилжаа бүрт хүлээх эрсдэл хэд вэ гэдэг л юм!
Нэг арилжааны эрсдэлийг хянах нь хөрөнгийн менежмент юм. Хөрөнгийн менежмент бол арилжааны стратегийн “цөмийн зэвсэг” бөгөөд ашигт томруулах нөлөө үзүүлдэг, алдагдалд ч мөн адил. Тиймээс ялалтын хувь тодорхойгүй үед нэг арилжааны эрсдэлийг бууруулах нь хамгийн үр дүнтэй, шууд арга юм.
Хэзээ ч бүү мартаарай, эрсдэл ашгаас тэргүүн зэрэгтэй. Эхлээд оршин тогтно, дараа нь ашиг ол.
Дасгал даалгаврын хариулт:
1. 35 удаа
2. Аравтын бутархайн дараах 6-р орноос эхлэн тоо гарна (0.0000017%)
3. Хангахгүй, аравтын бутархайн дараах 9-р орон хүрэх ёстой
4. Сайжруулах шийдэл: ялалтын хувийг нэмэгдүүлэх эсвэл нэг арилжааны эрсдэлийг бууруулах